Зөөлөн зүрх

Би нээг их улс төржөөд байдаггүй л дээ. Гэтэл Монголын байгаа байдал өөрийн бяцхан орон зайд өөрийн бодол санааг үлдээх шаардлага гаргаж ирээд байх юм
Энэ Монголд юу болоод байгаа юм мэдэхгүй ээ. Миний мэддэгээс хэтэрсэн зүйл л болоод байх шиг байна. 7 сарын 2-ний жагсаал хэнд хожил авчрав. Бүгд хохирогч болчихоод энд тэндгүй жагсаал цуглаан хийгээд байхшив дээ. Буудаж алсан алуурчин хэн байв, жагсаал зохион байгуулсан нь хэн байв, бас жагсаал дунд үймээн дэгдээсэн нь хэн байв. Энэ алга дарамхан Улаанбаатар хотдоо ажиллаж амьдарч байгаа хэрнээ шударга үнэнийг тунгаах чадал хүрэхгүй юм. Үгүй нээрээ Монголчууд ч амар юм даа. Таван хүн нэгдээд л жагсаал цуглаан хийчихэж байгаа юм чинь. Удахгүй гэмт хэрэг хийсэн хоригдол нөхрийгөө суллуулахаар эмэгтэйчүүд ч цуглаан зохиож хилс хэрэг байсан гээд л ярихад хүртэл боломжийн болчихож. Төрийн төмөр нүүр эдэнд үйлчлэхгүйгээр барахгүй бараг доромжилсон, эмэгтэй хүнд хүч хэрэглэсэн гээд л радио телевизээр цацаж, хэвлэлийн бага хурал хийлгээд л.. нөгөө хэдэн лойчихсон төрийнхөн цагдаагийнхан, шүүхийнхэн хэн ч энэ асуудлыг шийдэж чадахгүй нэг нэгэнлүүгээ чихээд л.. тэгээд л жагссан эмэгтэйчүүд нь нөхрүүдээ гаргаж авсан юм ч байхгүй. Төр засгаас тоймтой хариу хэлэлгүй, сэтгэлийн хөөрөл нь дарагдаж хэвлэлийнхэнд хуучрагдаад ирэхээрээ л нэг юм өөрсдөө болих байх даа. 
7 сарын 2-ны жагсаалд үймээн дэгдээж  баригдсан хэд нь ямар ч буруугүй учраас суллуулах гэж ар гэрийнхэн нь дуугүй суулт хийж байна, нас барсан таван хүнд мөн ямарч буруу байхгүй учраас ар гэрийнхэн нь амыг нь нэхэмжлэн хэвлэлийн бага хурал зарлан бас тэмцэл нь үүгээр зогсохгүй гэнэ. Баривчлагдсан цагдаа нараа өмөөрч ар гэрийнхэн болон төрийн цагдаа нар олимпийн шуугианд дарагдалгүй хүйтэн бороог ажралгүй зогсоод сүүлд нь төрийн албаныхныг ажлын байрнаас нь гаргалгүй барьцаалах дөхөж, жинхэнэ 7 сарын 2-ны жагсаалыг өдөөсөн гэж баригдсан хоёрыгоо зорилго нэгт  нөхөд нь өмөөрч байн байн сүр дуулиантай хэвлэлийн бага хурал хийлгэж нэг нь гарангуутаа төрийн эрх барих гэж байгаа нам руу дахин довтолсон хурц үгээр далайв. Харин нөгөө нам нь дүү намуудаа буруутган өөрийн намын байрыг шатаалгасан 60 тэрбум төгрөгний хохирогч болж үлдэв. Буруутгагдаж байгаа ардчилсан нам нь тас гөжиж УИХ-ийн анхдугаар чуулганыг тасалдуулж сонгуулийн бузар булхайг дэлгэн сонгуулийн будлианаар хэлсдсэн нөхдөө чуулганд оруулах боломжгүй бас нэг хохирогч болов. Энэ арзайсан аалзны тор шиг болсон үйл явдлуудын учгыг тайлах хүн энэ Монголд байна уу?
Миний бодлоор хохирогч нь ард түмэн, буруутан нь бас л бид болж таараад байх шиг. 
Тийм шүү дээ. Худлаа баахан цэцэрхээд /цэцэрхэх ч гэж дээ үнэнийг ярьцгаар мөртлөө / гараад туг бариад жагсах нь битгий хэл өөрийн ажил, талхны булангаа илүүд үзээд байгаа биш үү. Жагссан нэгнийгээ / иргэний хөдөлгөөнүүдийг хэлж байна / бас л тэмцлийн буруу хэлбэр, зорилго нь өөр, энэ хөдөлгөөнийхөнтэй санал нийлдэггүй  гэх мэтээр буруутгана. Ямар хөдөлгөөн тэмцлийг хүлээгээд байгаа юм бүү мэд. Чингис хаан шиг хүн гарч ирэхийг үү? Магадгүй Чингис хаан шиг удирдагч гараад ирсэн ч Чингис биш гээд л өөрийнхөөрөө зүтгэцгээнэ дээ. Би ийм ард түмний нэг хэсэг нь,  төр минь түмэн нүдгүй үнэн худлыг шүүх чадваргүй болсонд миний юманд нүдэн балай чихэн дүлий ханддаг байдал их нөлөөлсөн байх аа.  Би буруутай….

 Хавар нь ороогүй бороо
Намартаа яагаад шаагина вэ
Хавар нь дэлбээлээгүй дэлбээ
Намартаа яагаад ургана вэ

Хөөх өнөөдөр гадаа бороо ороод ямар сайхан байна аа? Өглөө эртлэн босоод хамаг онгорхой цоорхой бүхнээ нээж борооны үнэр шингэсэн байгалийн орги агаар оруулах чинь ямар сайхан юм бэ?
Тэртээх бага насны дурсамж санагдуулсан энэ намрын бороо гэж….
Бороо орсон үед хөдөө байхад их гунигтай хаа саагүй манан татаад хүйтэн бороо цутгана. Хонь маландаа яваа хүн опу /цэргийн борооны цув бөгөөд бүх биеийг халхалдаг гуталтайгаа ирдэг тийм цув / цув өмсөж явахгүй л бол нэвт норж осгож ч мэднэ. Харин гэрт үлдсэн хэд нь хийж ажилгүй гэрт тэртээ тэргүй дайрч орж ирэх усыг хаяагаа сөхөн оруулж ирээд хаяагаа сөхөн гаргана. Шал байхгүй учраас доогуур дэвссэн гудас дэвсгэрээ зайчуулаад л гүйцээ. Үхэрнүүд ч хол бэлчээрлэх дургүй борооны чиглэл уруудан толгойгоо харуулан нүдээ хагас аниатай бөмбөгөнтөл чичрэсэн мөртөө хээв нэг хивнэ.  Хэдэн тугал л хэцүүднэ дээ. Юун бэлчээрт гарах берзентэн нэмнээгээр нэмнээд банаг руу оруулна. Банаг байхгүй бол гэр даган хургана. Би ч аймгийн төвд байгаа гэрээ болон ээжийгээ санаж хурдан гэртээ харихын мөрөөсөл болно доо. Нууцхан уйлна. Хуурай газар мөрөөдөнө.  Харин хөдөөнийхөнд бол хонины хишигтэй хүнээс бусдад нь хийх ажил байхгүй болж будаатай банштай цай чанан өдөржингөө хөзөрдөж даалууддаг юм. Хэ хэ дурсамжаа өндөрлөе дөө.

Бороо шаагиад л түүний дууг нь сонсоод миний ядаргаа бараг тайлагддаг юм аа. Учир нь би бороонд дуртай. Бүр их ороосоо гэж боддог юм. Бороо их орох тусмаа олон өдөр дараалах тусам энэ дэлхий эл хуль оргиод л сэтгэлд бяцхан гуниг хуралдаад л нар гарахыг хүлээгээд л гоё ш дээ. Бороо орохоос бусад үед байгаль дэлхийгээ бараг мартчихдаг гэхэд хэлсдэхгүй. Нөгөө л их ажил дарагдсан хүмүүс нар гарч байна уу? үүлний цаагуур орж байна уу, эсвэл жаргаж байгааг нь ч харах сөхөөгүй. Харин бороо орохоор харин ч нэг мэдэрч эхлэнэ дээ.
Ийм боломж өгч байгаа дээр нь ажил амжихгүйнээ гэж уурлаж бухимдах биш байгалийг мэдэр л дээ. Бид ертөнцийн нэг хэсэг шүү дээ.
Бороо шаагисаар л …..

Төрөхөд учир бий
За та бүхэнд яаж амаржсан талаараа ярихгүй бол болохгүйнээ. Учир нь та бүхэнд сургамж болох үүднээс. Та бүхэн төрсөн ч бай төрөөгүй ч бай дараа хэзээ нэгэн цагт хүүхэдтэй болно шүү дээ.
Ямарч байсан нэгдүгээрт сайн таньдаг эмч дээрээ л төрөх хэрэгтэй шүү. Монгол бүх зүйл баталгаагүй болчихсон цагт, бүр эртнээс 32 долоо хоногтой байхдаа эмчээ сонгож байнга очиж хянуулж байх нь чухал юм байна лээ. Таньдаг эмчгүй бол хүнээр дамжуулаад ч хамаагүй нэг эмчтэй их зузаан болох хэрэгтэй юм байна лээ.
Би ч нэг эмч таньдаг ухаантай болохоор  төрөх дөхөөд ирэхээр түүндээ байнга үзүүлж байлаа. Би урд нь хүүгээ 4 цаг өвдөөд гаргаж байлаа. Түүн шигээ санаад өөрөөрөө төрнө гэж бодоод явж байсан юм тэгсэн чинь 7 сарын 9-нд өглөөгүүр маш хүчтэй өвдөж эхэлдэг юм байна. Тэгээл нөгөө эмчээ гэрээс нь аваад төрөх эмнэлэг дээрээ очсон чинь 36 долоо хоногтой дутуу төрөх нь гээд өвдөлт намжаах баахан эм бичиж өгөөд гаргав. Эхогоор харуулсан чинь ус багатай байна гээд наадмын дараа баахан хэвтлээ. Тэгээд эмнэлэгээс гараад дүүргийнхээ эрүүл мэндийн төв, таньдаг эмч хоёр луугаа байнга гүйгээстэй. Би уул нь ингэж сүйд бололгүй байж байгаад шууд өвдөөд гаргадаг байсан чинь өөрийгөө ингэж янз бүр болж маяглаж төрнө гэж зүүдлээ ч үгүй. Төрөх дөхөөд ирэхээр хэзээ өвдөх бол гэж бодоод биеэ чагнаад гэртээ бүгээд л байж байлаа. Найз нөхөд хамаатан садангууд бараг худлаа хэлсэн хүнд 10 минутын зайтай утасдаад л… нэг л асуулт асууна. Яаж байна төрсөн үү гэж сүүлдээ бүр уур хүрээд битгий утасдаарай төрөнгүүтээ би өөрөө хэлье наана нь битгий асуугаад бай гэж загнах аястай хэлж байгаа юм биш үү.  Төрөхөөс 2 хоногийн өмнө доошоо маш бага хэмжээтэй шингэн зүйл гарч эхлэв. Хүүгээ гаргахад ус нь бараг 500 грам шахуу шууд гарчихсан болохоор тоосон ч үгүй биеэ харзнав. Тэгснээ гэнэтхэн жилийн өмнөхөн ажлын газрын хүүхний төрөхдөө яасан талаар бодоод эмчид үзүүлхээр шийдэв. Тэр хүүхэн 3 удаа төрчихөөд 4 дэх охиноо тээж төрөх дөхөхдөө ус нь бага багаар гарсаар байгаад усгүй болсныг нь мэдэлгүй хүүхэд нь бүтэлттэй төрөөд нэг хэсэг  эмнэлэгээс салаагүй билээ. Очоод эхний ээлжинд таньдаг эмчээ дуудахыг төдий л төвдсөнгүй, зүгээр байхдаа дахин дахин сандаргаад байлтай биш жижүүрийн эмчид үзүүлэв. Савны амсар 1.5 см нээлттэй бас ус чинь гараагүй салиа нь шингэрч гарч байна гэлээ. Тэгэхээр нь  гэртээ очоод байж байтал бас бишээ. Жаахан жаахнаар шингэж зүйл гарсаар… оройн 4 цагт бас очиж үзүүлэхэд нөгөө жижүүр эмч их уурлах янзтай, өвдөлт чинь их ойрхон болж байж суухын аргагүй болтлоо өвдсөн үед ирээрэй наадах чинь ус гарч байгаа хэрэг биш гээд огт халгаасангүй. Маргааш нь биеэ харж өнжлөө. Ээж ирж баавгайн савар өгөв. Бас хурдан өвдөлт өгдөг домтой юм гэнэ. Түүгээр нь гэдсээ маажсаар улаан эрээн болгосон ч өвдөлт байдаггүй. Шингэн зүйл гарахгүй л байв. Тэгтэл тэр шөнөдөө жаахан жаахнаар гарсаар.. Ядаж байхад нөхөр яаралтай ажлаар явчихсан, гэртээ ганцаараа болохоор өглөө болохыг хүлээлээ. өглөө хамгийн түрүүнд очиж үзүүлэхэд нөгөө жижүүрийн эмчийн ээлж байж дахин үзүүллээ. Одоо нөгөөдөх чинь огт өөр юм хэлж байна. Ус нь гарч байх шиг байна ЭХО-д  харуул манай эхо эвдэрсэн 5 мянгаар хардаг эхоны эмч амралтаа авсан. Төрхийн араар тойроод явахаар 10 мянгийн эхо байгаа тийшээ очиж үзүүлчихээд ир гэж байна. Төрөх эс төрөхийн зааг дээр байгаа тохиолдолд тэр мөнгө төгрөг нэг их сүйдтэй зүйл биш л дээ. Монголдоо тэргүүний төрөх эмнэлэг байж дотроо эхо-гүй л байгаа юм даа. Шөнийн цагаар ирвэл яах юм бүү мэд. Нөгөө ЭХО-д нь харуулбал харин ч сайн эмч байж хурдан харж өглөө. Аль хананд нь ус илрээгүй буюу усгүй болсон байна гэнэ. Бүр уйлах гэж байгаа юм чинь, ганцаараа байгааг хэлэх үү. Жижүүрийн эмч дээр очхоосоо өмнө таньдаг эмчээ дуудлаа. Тэр ч хурдан ирээд ус байхгүй бол хурдан төрөх хэрэгтэй гэжийнэ. Төрөх эмч тэргүүлэх эмч мэтээр нь үзүүлж байгаад кесевороор төрөхөөр болов. Учир нь өвдөлт огт өгөхгүй байгаа учир өвдөлт өгдөг тариа хийж өөрөөрөө төрөх гэсээр байтал усгүй орчинд хүүхэд бүтэх аюултай гэнэ. Ингээд л кесевороор төрсөн дөө. Надад яагаад би зүгээр төрж болоогүй юм болдоо гэх бодол төрж байсан. Ингээд доорхи гурван дүгнэлтэнд хүрсэн шүү.
1. Эрүүд мэндийн даатгал төлөх хэрэг байна уу гэсэн бодол. Учир бид сар болгоны цалин дээрээс энэхүү даатгалын мөнгийг суутгуулдаг. Тушаасан мөнгөнөөсөө илүү биш юм аа гэхэд тэнцүү хэмжээний үйлчилгээг эмнэлэгээс авч чаддаггүй юм байна лээ шүү. Эмнэлэгт хэвтсэн ч хамгийн үнэтэй тариа нь байдаггүй дандаа гаднаас төрөх эхчүүд худалдаж авдаг. 
2. Эмч нарын хариуцлаггүй байдал. өвдөөд хариулж сэхээгүй эх нараас анх биений чинь юм хэдэн настайд ирсэн гээд л 2-3 хуудас юм бөглүүлнэ шүү дээ. За энэ ч яахав. Яагаад эзэмшсэн мэргэжилдээ эзэн нь болж болдоггүй юм бол оо. Хүний амь явж байгаа шүү дээ. Эсвэл өөр зүйл хараад байдаг юм болов уу? Угаасаа юм өгч сураагүй болохоор яаж өгөх ч юм билээ. Олон хүн цугларсан газар улаан цайм мөнгө атгуулалтай биш. Би авилгал энэ тэрд үнэн дургүй ч амь насны холбоотой асуудал дээр өгөхгүй гээд ч яах билээ.
3. Өөрийн эрүүл мэнд. Би хэзээ ч бие султай байгаагүй. Тэгээд яагаад өөрөөрөө төрж чадаагүй юм бол оо гэж. Идэх хоол,  уух ус амьсгалах агаар, орчны нөлөө компьютер, эрх мэдэл гэх мэт олон зүйл төрөлтөд  нөлөөлдөг болсон учраас жирэмсний сүүлийн сарууддаа сэрэмжтэй байгаарай хүүхнүүдээ.
Бас нээрээ мартах нь гэсэн хэдий ч би сайхан төрсөн. Миний хагалгааг амжилттай хийсэн 3 эмчдээ баярласан шүү. Баярлалаа гэж хэлэх сөхөө ч байгаагүй. Мааш их баярласан. Хэрэв та төрөхөд танил эмч байхгүй бол 500 мянган  төгрөг төрөхдөө бэлдэж хадгалаарай. Илүүдэхгүй шүү. Төрөхөд л ийм орчим зардал гарна. Төрсний дараах хүүхдийн арчилгаа энэ тэрийн мөнгө ороогүй болно. 

Цэмцгэр багахан охин үр минь нартад мэндэллээ /дууны үг /
Сэтгэл өег, нэг л сайхан. Хэдий ядарч байвч бүх зүйл минь хайраар гэрэлтээд л би ээж хүн гэдгээ дахин мэдэрч байна оо. Би хөөрхөн охинтой боллоо. Түүний минь нялх багын үнэр ханхалж энэ үнэрт нь шунасан хүн болгон үнсэх гээд л.. түүнийгээ хараад хараад ханахгүй түүний төлөө юу ч хийхээс буцахгүй хайр төрөөд. Хэдийгээр жижигхэн нүд, туниа муутай гар, туранхай хөл нь энэ ертөнцөд гарч ирээд 21 хан хонож байгаа ч амьдралыг амтлаад түүндээ дасаад эхэлчихжээ. Түүний нойрондоо хөөрхөн үнэгчилж байгаа нь бас уйлах гээд үрчийж байгаа нь хүртэл танил болчихож.  Анх хүүгээ гаргахдаа нөхөр бид хоёр хоёулаа хүүхэд байсан болохоор хоёулаа хүүгээ асарч хоёр гурван сар нойргүй хонодог байлаа. Одоо арай туршлагажаад нөхрөө өөр өрөөнд унтуулаад би охиноо асарч байсан . гуч гарсан эрийг тэртэй тэргүй их ажилтай байхад нь ядраагаад яахав дээ гэж бодох юм аа. Овоо туршлагажсан болохоор би хүртэл шөнөдөө сайн унтаж байна даа. Охин маань уйлах нь гайгүй юм. Мөөмөө хөхчихөөд л унтаад сэрүүндээ хэвтээд л байна. Хэнтэй адилхан байна гэж хүн болгон асуух юм. Нүд хөмсөг уруул нь надтай адилхан хамар чих нь аавтайгаа адилхан тийм нэг цаанаасаа л нэг айлгүй охин болох шинжтэй. Нярай хүүхэд нойрондоо инээхийг үнэгчлэнэ гэхэд нь би ойлгохгүй бага байхдаа ээжээсээ асууж билээ.
— ээжээ яагаад жаахан хүүхдийг инээж байхад үнэгчлэнэ гэхэд юм бэ? Туулайчлана гэж болдоггүй юм уу? Яагаад заавал үнэг гэж асуухад ээж минь
— эсгий үнэг нь хүүхэдтэй ярьдаг юм байхгүй юу? Аан би одоо  ээжийг чинь аваад явна даа гэхээр хүүхэд нойрондоо уйлж, үгүй үгүй орхиод явлаа гэхээр нойрондоо инээдэг юм гэсэн. Тэгээд л инээхийг нь үнэгчлэнэ гэдэг болсон гэсэн
миний охин одоо тайван нойрсоод үе үехэн үнэгчилж байна. Намайг үнэг авч явахгүй гэж тэрэнд минь хэлж байгаа юм байх даа. :) 
Би урьд нь дэлхийгээ олсон. Олчихоод дээр нь арга эвийг нь олж амьдрах гэж хэсэг хугацааг өнгөрүүлсэн.  дараа нь амьдралыг минь гийгүүлэгч нартай болсон. Нарандаа дасах гэж нараа хамгаалах гэж 8 жил болсон.  Одоо тэргэл сартай боллоо. Түүнийгээ ч бас хамгаалах гэж түүндээ дасах гэж хэсэг хугацааг өнгөрөөх байх даа. Тэгээд энэ гуравтайгаа хамтран аз жаргалыг бүтээх гэж бүх насаараа тэмцэх болно оо.  Амьдрал үргэлжилсээр бас эхэлсээр….

Энэ дэлхий ертөнц чинь яачихаав дээ. үнэн нь худлаа болж хар нь цагаанаар харагддаг болчихсон ч юм уу?
Эргэн тойрны бүх зүйлс хуурамч болж үнэн үг хэлж байгаа нь ховордоод ч байгаа юм шиг. Хэн ч юу ч яг үнэнээр нь мэдэхээ байгаад хөл толгойгоо мэдэхээ ч болиод байх шиг. Үнэнээр сайхан амьдрах юм сан. Хонгорынхон л гэнэ. Үнэхээр хордсон ч мэдэхгүй хордоогүй нь ч батлагдахгүй тэгэсхийгээд өнгөрөх шив.
Хотыг тойрсон мөнгөн усны хэрэг энэ тэр нь ч тоймоо алдав. Улсын А зэрэглэлийн бүсэд хэн нь газар  авч болдог юм хэрүүл маргаангүй л бүтнэ. Харин энгийн нэг иргэн нь харьяаллынхаа дагуу газар авах гэж тээр хотын хаяа руу цөлөгдөөд ч газар нь бүтэх шинжгүй.
Сонгууль бол бүр цагаан шар будааны холимог болсон. Ард түмний сонголт энээ тэрээ нь яасан мэдэхгүй. Сүүлдээ тэгээд үнэний төлөө тэмцсэн нь буруутан болоод хоцрох шив.  Ард иргэд рүүгээ улаан цайм буудаж 5 хүний эрдэнэт амь насыг бүрэлгэчихээд бид ямар ч буруугүй, цагдаа нар буудаагүй гэж ирээд л ярьж байхав. Худлаа хэлж байгаа хүн цаанаа андашгүй байдаг бол, худлаа хэлээд хулгай хийгээд сурчихсан хүмүүс бүр цайчихдаг юм уу хаашаа юм бүр ичих ч үгүй хүний өөдөөс улаан цайм гүрийгээд суухийг нь яана.
Энгийн иргэн 8 мянган төгрөг хулгайлаад арван  жил авч байхад, 15 тэрбум төгрөг банкнаас алга болчихоод байхад идсэн гарууд нь Монголынхоо төлөө гэж хууль тогтоол батлалцаад л явж байх юм даа.  Ядууст л хууль жинхэнэ ёсоороо үйлчилдээг гэж нэг залуу ярьж байсан. Үнэн л юм байна.  Би ер нь улстөржөөд байдаггүй л дээ. Гэхдээ шударга бус үйлдлийн төлөө амаа хамхиад суугаад байж тэвчсэнгүй. Энгийн жижиг өт ч гэсэн өөрт нь хүрэхээр атирдаг биз дээ. Бидэнд эрх чөлөө, шударга үнэн засаглал авчраач. Гэхдээ хэнээсээ ингэж гуйх ч билээ дээ. 

Нэгэн Монголын эрчүүдийн хориотой сайт руу хорьсон хэр нь үе үехэн орох дуртай би. Ер нь хориотой зүйлд хүн болгон ялангуяа эмэгтэй хүн болгон дурладаг байх доо.  Би бурхан биш би төгс гэгээрсэн багш биш болохоор хүний үзэл бодлыг өөрийнхтэйгээ адилхан болгох гэж хэзээ ч зүтгэхгүй л дээ. Тиймээс санаагаа илэрхийлсэн байдал зарим нэгэн үзэл санаа зэрэг нь таалагддагыг нуух юун. Би гоожуурыг байгаа байх ёстой нэгэн залуу гэж боддогоо. Эрх чөлөөт нийгэмд хүн хэн нэгнээс айлгүйгээр хэлэх үгээ хэлж үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлж болно. Би ч гэсэн мөн адил.
Нэг бичлэг нь үнэхээр таалагдсангүй. Энийгээ ч би илэрхийлэх эрхтэй. Гэхдээ тэнд сэтгэгдэл хэлбэрээр бичиж өөрийгөө өмөөрч хамгаалсан үг хэлэхийг хүссэнгүй эргээд бараг 90 эрчүүдээс няцаалт авах байх. Тэгэхээр өөрийн блог дээрээ үзэл бодлоо илэрхийлмээр санагдаад ….
Хамгийн итгэл алдсан аймаар хормойн донтой дээр нь биеэ барих чадваргүй эмэгтэй хамгийн муу муухай нь хөдөөний гаралтай хүүхнүүд гэнэ ээ.

Яадгийн би хөдөөний охин… Охин насаа хөдөө өнгөрүүлсэн бүсгүй.
Халуун бөгчим, агаар муутай, дуу шуугиан ихтэй ч улсын нийслэл Улаанбаатар хотдоо амьдрах сайхаан. Бас хүйтэн ган зудтай, хөгжил муутай, цөлжилт ихтэй, амьдрал ядуу ч Монголдоо би бас хайртай. Муулуулхаар нь бусдаас өмөөрч сайлахаар нь сэтгэл зүрхнээсээ  баярлаж, газар нутаг шороогоо бусдын гарт хөндөгдхөөр нь элэг эмтэрч  угаасан усаа, ариун рашаан булагаа  ширгэхээр нь   
өр өмлөгдөж малаа дагаад зарим нь мал шиг болчихоор нь нулимс унагаж, Чингисийн монгол гэж цээж дэлдхээр нь омогшиж, өөрөөсөө илүүгээр эр нөхрөө эрхэмлэж эрийн хийморь сүр сүлд болсон малгай бүсийг нь дээдэлж амьдардгаа би. би монгол хөдөөнөөс гаралтай морь маланд эрэмгий, цайгаа чанаад уучих, төхөөрсөн хониныхоо гэдсийг арилгаад идчих чадалтай. Үнээ мал сааж, гүүний айраг эсгэж,  хоёр усаар тогоо нэрж чангахан гарсан архиар нутгийн өвгөчүүлээ баярлуулах чадалтай би монгол бүсгүй.  Өөр юуг хөдөөний монгол охидоос хүсээд байгаа юм бэ? толгой дээрээ эвэртэй нь ямар амьтан билээ гэж эрхлэн асуух гэнэн хонгорыг уу? Малын үнэр өтөг бууцнаас нь айдаг хирнээ үнэ хайрлалгүй стейк авч иддэг цагаан хацартныг уу? Өнгө мөнгөний үнэр амтыг багаасаа мэдэрчихээд амар хялбар амьдрал хайн хэн нэгнийг гомдоон түлхээд баян нөхрөөсөө өөр хүнд хайргүй хэмээн зүтгэлж явдаг тэр тэрс үзэлтэнийг үү? Эсвэл ган зуданд тэсвэргүй ганц өдрийг ч усанд оролгүйгээр өнгөрөөж чадалгүй уйлахаас өөрийг хийх тэнхээгүй тэр уяхан хайрыг уу? 

Хөдөө гэдгээр нь хүмүүсийг ялгаварлан гадуурхдаг бол нүүдэлчин Монгол Чингисийн Монгол энээ тэрээ гэж хэлүүлж яах юм бэ ? хөдөөнийх гэдгээрээ  оюун ухааны хөгжлийн гадуурхалд автах юм бол махаа идэж айргаа уухаа больчихьё л доо хүмүүсээ. Тэгж өөрийгөө цэвэр монголын удам угсааг залгамжилж яваа мэт ойлгоод бусдыгаа муулах нь ёстой л үхэр монголын тамын тогооны үлгэр мөн байх даа.  Тэгээд Монголын газар шорооноос хөдөөний удам угсаатайг нь ялгаад авчихвал хэд нь үлдэх бол доо. Ёстой л дотор газрын хэдэн данжаадыг баясгаж явсан хүрээ хүүхнүүдийн удам угсаа гарын алганд багтахаар хэдэн турьхан бүсгүйчүүд нь үлдэх биз дээ.
Хүнийг удам угсаа хөдөө хотынхоор нь биш үйлдэл үг яриа бодит байдлаар нь дүгнэх цаг болсон байлтай юм. Хөдөөнийх гэж гоочилж амаа хөдөлгөхөөсөө илүүтэйгээр хөдөөний ганц ч болсон зүйлийг нийслэлжүүлэх хүслээр гараа хөдөлгөмөөр юм даа. Улс төрчид шиг хэлэхээс өөрийг хийж чадахгүй юм бол өөрсдийн хэдхэн монголчуудаа өөрсдөө муулаад ярьж явахаасаа ичээсэй. 

Яадгийн би хөдөөний гаралтай хүүхэн. Би хэн байснаа хэн нэгнээс нууж хэн нэгэнд төгс харагдахыг хүсэж ичиж амьдрахгүй ээ. Харин би хэн болох гэж байгаагаа л хянаж амьдрах, хүссэн ирээдүйдээ хүрэхээр тэмүүлж амьдрах болно оо. 

За ёстой удаан алга болсонд sorry. Үнэндээ хүүхэдтэй болно гэдэг тийм ч амархан ажил биш юм байна. Цагаасаа өмнө доош дээшээ гарчих гээд, эмнэлэгт нэг хэвтээд эмчилгээ нэг хийлгээд л юун блог хөтлөх манатай. Одоо хажуудаа нэг дагуултай хамт байдаг болсон. Төрж нярайлахад хэрэгтэй бүх юмаа хажуудаа байлгаастай. Их бужигнасан ажилтай байгаад сурчихсан чинь зүгээр суухаар завтай болоод л хийх юмгүй санагдаад бүр хэцүү. Энд тэнүүгээр хэсээд хувцас хунар сонирхоод л элдэв хэрэгтэй хэрэггүй юм цуглуулаад л явж байна . хувцас хунар гэснээс одоохон төрөх гэж байгаа болохоор жирэмсний хувцас авах сонирхолгүй, төрөөд ямар хэлбэр галбиртай болохоо мэдэхгүй байгаа болохоор хээнцэр хувцас ч авах сонирхолгүй нэг тийм дундын амьтан л явж байна. Хүүхнүүд энд тэндгүй нимгэлээд гоёж гангалаад байхаар бяцхан атаархаад байх юм аа. Халуунд жирэмсэн байх гэдэг тийм ч дурламаар эд биш байна аймаар хэцүү бөгчимдөөд. Шөнө унтахаараа нөхрөөсөө таг хол хэвтээстэй, даанч нойронд дунд тас тэвэрч аваад, халууцуулаад дээр нь тэрнээс нь болж хар дарж зүүдлээд нэг иймэрхүү л байх шив дээ. Гарах гэж байгаа, амьдралыг амтлах гэж байгаа хөөрхөн хүүхдээ хүлээгээд л.. Амьдралыг чамдаа халуунтай нь хүйтэнтэй нь сайнтай муутай хатуу чангатай тэр чигээр нь амтлуулмаар байна оо.

Нэгэн эр голын эрэг дээгүүр алхаж яваад нэгэн бяцхан хүү голын эрэг дагуу хаягдсан олон мянган загаснаас гол руу шидэж байхыг харжээ. Тэгээд очоод „Чи юу хийж байгаа юм бэ?“ гэж асууж харин нөгөө хүү „Би загаснуудыг аварч байна“ гэжээ. „Чи энэ хэдэн зуун мянган загасыг буцааж гол руу нь хийж чадахгүй шүү дээ“ гэхэд хариуд нь нөгөө хүү нэг засаг шидээд „гэхдээ л би сая энэ загасыг аварчихлаа шүү дээ “ гэжээ. Энэ бол түүний ямар гавьяа байгуулсныг хэн ч мэдэхгүй олон нэргүй баатруудын нэг жишээ юм. Нэргүй баатар гэдэг нь ямарч алдан хүнд, мөнгө хөрөнгө чамд авч ирэхгүй боловч та гагцхүү ухамсраараа үйлдэж буй тэр нийгэмд тустай сайн сайхан үйлдэл юм. Усанд орохдоо усаа хайрлаж бага гоожуулдаг. Хэрэгггүй тог цахилгаанаа унтраадаг. Гудамжинд янз бүрийн хог хаягдал хаядаггүй, татсан тамхи, зажилсан бохио зохиулалтын саванд хийдэг байхгүй байсанч энд тэнд хаяж дадаагүй, явган хүний замаар ногоон гэрлээр гарч сурсан, өөрөө соёлжилт хотжилтонд өчүүхэн ч гэсэн хувь нэмэр болж байгаагаа ухамсарладаг. Би яг энэ бүхнийг ягштал биелүүлдэг өөрөө нэргүй баатар шиг хүн биш л дээ. Гэхдээ л хүүхдэдээ энэ бүхнийг зааж, ядаж л хүүхдийнхээ хажууд зам хөндлөн гарахдаа ногоон гэрэл цагаан шугамаар гарахыг хичээдэг юм. Би нэргүй баатар болдоггүй юм аа гэхэд үр хүүхдүүд минь наад захын хотын соёл эзэмшээсэй гэж хүсэж байна даа. Нэргүй баатрууд л энэ эх оронг минь авч явна гэдэгт би итгэдэг. Монголд минь нэргүй баатрууд олон байгаасай.

Хүүхдийн баяр болоод ах дүү хамаатан садан, хадам энэ тэрийн баахан хүүхдийг аав ээжтэй нь хооллож ундалсаар байгаад хоёр өдрийг өнгөрөөв. Жаахан бөхийгөөд л юм хийхээр нуруу өвдөөд эргэж хөрвөөж ч болохгүй юм. Гэхдээ хүүхдүүд баярлуулж байгаа болохоор гүрийгээд л хийгээд байлаа. Тэгээд ах дүүгийн хүүхдүүдийг явуулчихаад жаал амсхийж байгаад гал тогооны өрөөгөө цэвэрлээд шалаа угааж байтал хүү минь орж ирснээ. Ээжээ би угаая гэлээ. Хүн болох гэж ирснээсээ хойш нэг ч удаа шал угааж үзээгүй хүү маань тэгж хэлэхэд нь би гайхаад „Яагаад чи шал угаах гэж байгаа юм бэ?“ гэж асуухад „Та ядарч байгаа шүү дээ “ гэж байна. Хүүхдээ гэж ээжийгээ гэх сэтгэлийг хүнээс харж биш өөрөө бодож тунгаагаад гаргаад ирж байгаа юм даа. Энүүгээрээ л хүн адгууснаас ялгагддаг байх даа. Манай залуу хүртэл ийш тийшээ явж юм цуглуулж ирсэн хүмүүсийг хөгжөөсөөр байгаад их ядарчихсан байна лээ. Орондоо орсон хойноо „Хүүхдийн баярыг дараа жил хүүхдүүдтэйгээ л тэмдэглэнэ шүү“ гэж ирээд л эрхлээд байсан. Бас айлын том хүүхдэд яагаад хүмүүс бэлэг өгөхгүй байна аа гэж ирээд л хошигноод байсан. Хаяа нээрээ л айлын том хүүхэд шиг байдаг шүү. Намайг буйдан дээр хэвтэхээр л хүүгээсээ түрүүлж ирээд л хажуугаар ороод тэвэрч ирээд л хэвтэнэ. Хэд хоног чихэр жимсийг нь хориогүй болохоор хүүхэд бүр өдөр болгон амттан идээд, шүдэнд нь л хор болох байх даа. Яана аа ер нь гэрийн эзэгтэй шинжиндээ орчихжээ би. Нээрээ сониноос нэгэн сургууль ирэх жилээс цагийн багш болж хичээл заагаач гэж байна. Сонирхолтой санагдсан. Оюутнуудын сэтгэхүй, шинэчлэлийн менежмент, бизнесийн талаархи ойлголт хэр байдаг бол!!! Харин миний энэ их ажил дээр нь нялх хүүхэд зэрэг завгүй их ажил садаа болчихгүй бол ч их зугаатай санагдаад байгаа шүү. Өөрийгөө сайн хөгжүүлмээр байна аа. Ялангуяа мэргэжлээрээ. Сурах зүйл их байгаа боловч бас сургахгүй байх амьдралын хүчин зүйл гэж бас байх юм даа.

За хө dairy хөтлөлгүй их удсан байх чинь вэ? Тийм боломж бололцоо энэ өдрүүдэд надад байсангүй ээ. Зүгээр л аниргүйн гүнд алслан одож дотоод ертөнцдөө уусюу л гэж бодсийм. Өөрийгөө чагналаа. Би хэн юм бэ? юу хийгээд, хаагуур яваад энэ орчлон дээр оршин тогтноод байгаа юм бэ гэж. Өдий хүртлээ шударга үнэнээр, сайн хүний замналаар явсан болуу. Ер нь шударга үнэн сайн хүн, зөв амьдрал гэж юу юм бэ? тийм байснаараа ямар давуу талтай юм бэ? Өөрийгөө хувьд зөв байж, өөртөө л сэтгэл хангалуун байвал болоо юм биш үү гэж бодсоор өдийг хүрсэнсэн. Нэг мэргэн хүний үг ч санаанд орж байна. Хэн юу гэж хэлж юу болж байна хамаагүй өөрийнхөөрөө л бай гэж. Гэтэл зарим талаараа буруу ч юм шиг. Мэдэхгүй юм даа. Бүхнийг мэдэгч төгс төгөлдөр Сидхарта биш болохоор.. Ертөнцийн үнэнийг өөрөө мэдэрч амсахын төлөө бага боловч гэгээрэх юм сан. Хэзээ ч билээ нэг зохиолчийн хэлж байсан „Хүн болгон бага ч гэсэн гэгээрсэн байдаг. Энэ нь яаж илэрдэг вэ гэхээр зарим үед гэнэтхэн би ер нь хэн билээ гэж бодогдох ч юм уу, шалтгаангүйгээр амьдрал утгагүй санагдах үе гардаг. Тэр бол гэгээрлийн нэг шинж “ гэж хэлж байсан санагдана. Хэ хэ хэтэрхий философдчихлоо. Зүгээр л их удаан блогоо хөтлөөгүйн учир нь өөрийгөө хэн гэдгийг мэдэхээ байчихаад аниргүйн гүнд уусаж өөрийгөө дахин шинэ эрч хүчтэйгээр олж авах гэсээр байгаад удчихлаа.