Хавар нь ороогүй бороо
Намартаа яагаад шаагина вэ
Хавар нь дэлбээлээгүй дэлбээ
Намартаа яагаад ургана вэ

Хөөх өнөөдөр гадаа бороо ороод ямар сайхан байна аа? Өглөө эртлэн босоод хамаг онгорхой цоорхой бүхнээ нээж борооны үнэр шингэсэн байгалийн орги агаар оруулах чинь ямар сайхан юм бэ?
Тэртээх бага насны дурсамж санагдуулсан энэ намрын бороо гэж….
Бороо орсон үед хөдөө байхад их гунигтай хаа саагүй манан татаад хүйтэн бороо цутгана. Хонь маландаа яваа хүн опу /цэргийн борооны цув бөгөөд бүх биеийг халхалдаг гуталтайгаа ирдэг тийм цув / цув өмсөж явахгүй л бол нэвт норж осгож ч мэднэ. Харин гэрт үлдсэн хэд нь хийж ажилгүй гэрт тэртээ тэргүй дайрч орж ирэх усыг хаяагаа сөхөн оруулж ирээд хаяагаа сөхөн гаргана. Шал байхгүй учраас доогуур дэвссэн гудас дэвсгэрээ зайчуулаад л гүйцээ. Үхэрнүүд ч хол бэлчээрлэх дургүй борооны чиглэл уруудан толгойгоо харуулан нүдээ хагас аниатай бөмбөгөнтөл чичрэсэн мөртөө хээв нэг хивнэ.  Хэдэн тугал л хэцүүднэ дээ. Юун бэлчээрт гарах берзентэн нэмнээгээр нэмнээд банаг руу оруулна. Банаг байхгүй бол гэр даган хургана. Би ч аймгийн төвд байгаа гэрээ болон ээжийгээ санаж хурдан гэртээ харихын мөрөөсөл болно доо. Нууцхан уйлна. Хуурай газар мөрөөдөнө.  Харин хөдөөнийхөнд бол хонины хишигтэй хүнээс бусдад нь хийх ажил байхгүй болж будаатай банштай цай чанан өдөржингөө хөзөрдөж даалууддаг юм. Хэ хэ дурсамжаа өндөрлөе дөө.

Бороо шаагиад л түүний дууг нь сонсоод миний ядаргаа бараг тайлагддаг юм аа. Учир нь би бороонд дуртай. Бүр их ороосоо гэж боддог юм. Бороо их орох тусмаа олон өдөр дараалах тусам энэ дэлхий эл хуль оргиод л сэтгэлд бяцхан гуниг хуралдаад л нар гарахыг хүлээгээд л гоё ш дээ. Бороо орохоос бусад үед байгаль дэлхийгээ бараг мартчихдаг гэхэд хэлсдэхгүй. Нөгөө л их ажил дарагдсан хүмүүс нар гарч байна уу? үүлний цаагуур орж байна уу, эсвэл жаргаж байгааг нь ч харах сөхөөгүй. Харин бороо орохоор харин ч нэг мэдэрч эхлэнэ дээ.
Ийм боломж өгч байгаа дээр нь ажил амжихгүйнээ гэж уурлаж бухимдах биш байгалийг мэдэр л дээ. Бид ертөнцийн нэг хэсэг шүү дээ.
Бороо шаагисаар л …..

Ээж том ах бид гурав холын аймгийн зорин очиж аавын хөдөөлүүлсэн газрыг очиж эргэхээр болов. 19 жилийн өмнөх дурсамж сэргэн одоо бараг л манай хүүтэй чацуу байсан намайг орхиод явсан аавын газрыг эргэв. Сэв сэв сэвэлзүүр салхитайд аймгийн төвөөс гарч очилгүй их удсан учраас балартах шахсан замаар орон явлаа. Аймгийн төвөөс 30 орчим км зайтай юм байна. Энэ газрын том ах л ганцаараа баримжаалж байлаа. Энэ хугацаанд аавын төрсөн нутаг газар шорооны талаар ярилцаж ээж маань „Аавын чинь гантиг чулууг нэг засварлах юм сан. Одоо бүр бүүдийгээд нэр ус нь арилсан байгаа биз дээ “ гэж хэлээд санаа алдана. энэ зам зуур дахь бидний яриа тийм ч хөгжилтэй байсангүй. Яг л 19 жилийн өмнө энд аавыгаа амирлуулахаар явсан үе шиг л сэтгэл нэг л хөндүүр. 18-8 насны 5 хүүхдээ орхиод одсон гэхээр тэр үед сэтгэлд багтахгүй амьд байгаа юм шиг санагдаж байсансан. Зам нилээн чулуурхаг энхэл донхол ихтэй. Том ах „Аавтай энэ газраар ан хийгээд ингэж давхиад, тэр айлд орж тэгж аав архи уугаад л. Аав архи уусан үедээ л намайг орхиод салхи татуулан халиун мориороо давхидагсан. Архи уугаагүй үедээ давхилгүй морио бодож шогшуулж явдагсан. Намайг морь гамгүй эдлэлээ, их давхиулж байна гэж загнаад л “ гэж ирээд дурсамжаа ярьсан. Бодоод байхад би дэндүү багадаа ааваасаа хагацсан учраас бага өсвөр насаа аавгүй өнгөрөөсөн учраас нэг их дурсамж үлдээгүй бөгөөд аавыг санан дурсах сэтгэл ахыг бодоход бага байлаа. Гэвч энэ яриаг сонсоод нэг дурсамж санаанд орж ирсэн юм. Аав хоёр азарга адуутай тэр үедээ л хөрөнгөжүү тээврийн жолооч байсан юм. Адуу морьдынхоо талаар ярьж байх үед том ах нилээн эрх өссөн болоод ч тэр үү, ааваа би тэр морь, энэ морийг авна гээд л зүс зүсээр хэллээ. Би одоо хэдтэй байсан юм бэ дээ 7 той байсан юм уу даа. Ааваа надад ямар морь өгөх юм бэ гэхэд Миний охин бор гүүнээсээ гарах унагыг авахгүй даа гээд нэг их өхөөрдөж ирээд хэлж байсансан. Дурсамжнаасаа салаад ээжээс би „ Ээжээ бид нар яагаад аав дээр 19 жилийн турш нэг ч удаа очоогүй юм бэ? “ гэхэд „хүн тавьсан газар дээр нэг их очоод байдаггүй юм аа гэж хариулав“ би аавыг хөдөөлүүлэхэд хамт явж байсан боловч одоо бараг мартжээ. Тавьсан энгэрийг нь нарангийн энгэр гэх ба ойролцоо нь очоод бид гурав ч багахан төөрөв. Тэгж тэгж нэг юм оллоо. Машинаа холхон тавиад хүн тавьсан газар эргэж очиход шаардлагатай зүйлсийг нь аваад дээш өгсөхөд ах түрүүлээд явлаа. Ээж надад „Одоо бараг нэр нь арилчихсан байх даа. Яаж олно доо“ гэж хэлсийн. Тэнд нэг их хүн тавиагүй арваад л чулуу дүнхийж харагдана. Харин ах маань нэг том сүртэй булшны доор суугаад мөргөж байх юм. Ойртож очвол том цементен цутгамал дээр аавын нэрийг томоос томоор бас дээр нь төвдөөр бурхны номыг хичээнгүйлэн бичжээ. Урьд нь аавын нэрийг өөрийн диплом, баяр сайшаалын үнэмлэх, өөрийн минь гэрчлэх иргэний үнэмлэх, ажлийн үнэмлэх, ажлын майл хаяг гэх мэтчилэн дээр өөрийн нэрний нэг хэсэг мэтээр л төсөөлж бодож байсан миний хувьд ингэж салангид энэ хүний төгсгөл болсон газар тодоос тодоор бичигдсэн байна гэдэг их итгэмээргүй байлаа. Миний нэрийг тодорхойлж, миний нэрийг дагуулж ямар том овог явдаг юм бэ? бас дагаад ямар том хариуцлага явж болохыг тэр үед л ойлгосоон ааваа. Намайг анх төрөхөд аав их баярлаж байсан гэдэг 3 хүү нэг охинтой байж байгаад хүлээж хүлээж би гарсан юм. Бусад ах эгч нараасаа хол дүү гарсан гэсэн. Би ээжтэй унтдаг. Гэхдээ унтхаасаа өмнө аавтай заавал хамт хэвтдэгсэн. Өвчтэй байхад нь би түүний нар нь байдаг байлаа.

Ааваа үнэнийг хэлэхэд та намайг багад минь орхиод явчихсанд би гомддог оо ааваа. Би ааваа гэж дуудаж, аавынхаа нөмөр нөөлөгт явахыг ямар их хүсдэг байв аа. Аавтай хүүхдүүд элэг бүтэн, хоол унд идэх хоол, өмсөж зүүхээр тасардаггүйг л би мэдэрч өссөнсөн. Ааваа та яагаад намайг ийм багад минь орхиод явчихсийн бэ? Танийг байхгүй болоход уул нурах шиг санагдсаан ааваа. Танай хамаатнууд бүгд нүүр буруулан одож таны үлдээсэн мал юу ч үгүй алга болсон. Харин таны бага охиндоо гэж үлдээсэн хоёр загас наадуулсан мөнгөн бугуйвч л одоо хүртэл охины нь гоёлын хайрцаганд байгаа. Өөр дурсагдах эд зүйлс тань замхран алга болсоон. Ээжийн хамаатнууд хүртэл хүүхдийг ялгаж харьцдаг байсныг мэдэх үү? Хэдийгээр одоо бодоход бага хэрэг боловч хүүхдийн сэтгэл зүрхийг зураад гүнзгий шарх үлдээчихдэг юм билээ. Адилхан гурван хүүхдийн хоёрт нь чихэр өгчихөөд намайг орхиод явчихдаг байсаан ааваа. Ааваа таныг байхгүйд охин чинь уранхай өмдтэй явдаг байсныг та мэдэх үү? Ааваа таныг байхгүйд охин чинь бүтэн хувцасгүй өвлийн хүйтэнд оймсгүй гутал өмсөөд явдаг байсныг та мэдэх үү? Бусдын адил хувцалж чадахгүй эгчийн томдсон пальто өмсөөд үеийн хүүхдүүдээр шоолуулаад явдаг байсныг та мэдэх үү? Ааваа таныг байхгүйд охин чинь ядуугаасаа болоод бусдад дарлуулж амьдарснийг та мэдэх үү? Ааваа таныг байхгүйд охин чинь хэт их өлссөнөөсөө болоод хар цайг гэдсээ дүүртэл уугаад өлсгөлөнгөө дардаг байсныг та мэдэх үү? Ааваа таныг байхгүй охин чинь өлссөхийн эрхэнд эмээгийнхээс боорцог хулгайлдаг байсныг мэдэх үү? Ааваа таныг байхгүйд охин чинь ээжээ дэндүү их өрөвдөөд хамгийн жижиг аягатай хоолыг өлссөн ч гэсэн гар минь хүчээр авдаг байсныг та мэдэх үү? Ааваа таныг байхгүйд охин чинь ах нарын зодуурын бай, гарын чилээ гаргагч байсныг мэдэх үү? Таныг байхгүйд зовсон хүн нь ганцхан би ч биш манай ах эгч бүгдэд маань хэцүү байсан. Хамгийн ихээр ээжид минь бүрч хэцүү байсан даа.

. ..Алив цементен дээр нь байгаа шороог үүгээр унагаа гэж ээж даавуу өгөөд бодлыг минь нулимстай минь хамт таслав. Таныхаа энгэрт наалдсан шороог би арилгаж сууна аа ааваа. Гомдсон гомдол минь одоо л арилж байна. Учир нь би таньдаа хайртай ааваа. Хэтэрхий багад минь орхиод явчихсан танийг би сайн мэдэрч өсөөгүй ч гэлээ миний аав л учраас би таньдаа хайртай.

Яг тэр үед аавын өвчтэй мөртлөө уурандаа орон дээрээ суугаад хэлж байсан үг санагдаж байна. „Та нар барагтайхан байгаарай. Намайг үхэхэд миний нэр л үлдэхээс бие үлдэхгүй шүү“ гэж байсийн. Гэхдээ би танийхаа нэрийг хугалалгүй өссөн дөө. Та надгүйгээр намайг багаасаа ухаажиг гэж бодоод намайг орхисон юм уу? Та надгүйгээр багаасаа амьдрал үзэг гэж намайг үлдээсэн юм уу? Ээжийн хайрыг эрт мэдрэг гэсэндээ та биднийг эрт орхисон байх. Эрт амьдрал үзэж буруу зөвийг тунгааж үз гэсэндээ л та биднийг орхин одсон байх даа. 1936-1989 гэсэн бичгийг хараад өөрийн эрхгүй иш аав минь ямар бага наслаа вэ гэж өөрийн эрхгүй шүүрс алдахад хацар даган бүлээн дуслууд бөмбөрлөө. Түүний цементэн хөнжлийн цэвэрлэн арчиж байхад надад ямар айдас түгшүүр сэжиглэл байгаагүй бөгөөд харин ч энхрийлэх илж ааваа бид чинь танийгаа эргээд ирлээ шүү дээ, ааваа таныгаа байхгүй их санасан шүү гэсэн бодол цээжнээс дэлдэн байваа. Гэнэтхэн газар дэлхий дээр үхлийн дараа амьдрал үргэлжилдгийг сануулах мэт хэвлий дэх үр огцом хүчтэй хөдлөв. Буцаад явж байхад сэтгэл нэг л уужим. Сэтгэлд байсан багаас хуралдсан заримдаа сэдэрчих гээд байдаг шаналал гаслан бүгд арилан оджээ. Таньдаг хүндээ хамаг зовлон жаргалаа тоочоод гаргасан мэт. Буцаад харих замд адуун сүрэг тайван идээшилж байхдаа нь тааралдав. Тарган сайхан онд мэнд орсон адуу байлаа. Хонь хариулж яваа хүүхэдтэй тааралдаж хоёр халаасийг нь дүүртэл боов, чихэр өгөв. Ингээд аймгийн зүг шуудран давхивай.

Oirdoo tun …. bailaa. Ene ugiig helehgui geed helchihsen bolohoor bichihiig tuvdsengui. He he uuriiguu l huurch bh shig bna aa daa.

Hamgiin hamgiinaa urgeljluuleheer shiidlee.

Hamgiin ankhnii zoduulalt.

Ene ikh ineedtei. Namaig humuus ih surguuliin 1-r kurst bhad 7-r angiin suragch gej anduurdag blaa. Arga ch ugui biz nuuree budahaa medehgui neg l ulaan hatsarlasan bor ohin. Uimuulne gej jigteihen. Dotuur bairand ulsdug bsan ch harin ch neg zugaatai uimuulj ugnu duu. Olon ch uyeiin naiztai blaa. Deeshee dooshoo shataar guij end tend daalgavart ni tusalj shunu 2 hurehees naash untahgui. Goyo uye shuu. Harin haramsaltai ni gadaa gudmand muhuuldus idej chaddaggui bsan um. Ter uyed tenuulchin huuhed ih bsan um uu haashaa um. Elegdeed l shuurch avna. Zugeer l garaas shuurch avaad yavbal aztaid tootsno. Ih olon bulaalgasan daa. Neg udaa 3 naiz ohintoigoo yavj bsan bolohoor ailgui haanaas tenemel huuhduud garaad ireh bol gej bodolgui sanaa amar muhuuldus avaad idej yavsan chini tolgoi duireed chikh shuugiad l yavchihsan. Ergeed harval aimaar urt savaa mod barisan huuhed baidag um bna. Uurandaa muhuuldusuu shidchihsen. Ingej neg tolgoi ruugaa neg sain avhuulsan daa. Ter uyed ih tenuulchin huuhed bdag bsan odoo ulam tsuuruud l . neg bol aav eejiinh ni amjirgaa saijraad tataad avchihsan,  nuguu bol ter humuusiin uls turjuulj yariad bgaa hunii hulgai huuhdiin ed erhtnii naimaa zolios bolj bj ch medeh um.   

Hamgiin ankhnii evgui bdald orson tuuh

Surguulia dunguj tugsuud 21-tei jaahan ohin mini ubka umsuh durtai blaa. tenuulchin huuhduudees aih aidas bagaschihsan naiz ohintoigoo hoyul zasgiin ordnii baruun talaar hoishoogoo yavgan hunii zamrrr alhaj yavtal genet ubka maan suhugduud tseejin deer mini garaad irev. Gyals doosh ni buulgaad hartal hoyot tarensheinii huuhed hoinoos semeerhen getej bgaad suhchihsun bdag bna shuu. Azaar ubka maani dotortoi bsan tuldaa neg ih sandraagui shuu. Yostoi evgui bdald orson shuu.

Hamgiin ankhnii sogtolt

Hamgiin ankh 10-r angid bhdaa sogtoj uzej blaa. Medeej arhi uuj bsan. Muuhai uner gej uy bdgiig ch medehgui uuj bsan. Angiinhan tsumuuruu bsan. Harin sonirholtoi ni bi eruusuu sogtoogui ee. Ohiduud neg hundaga uugaad l uiltsgaaj bsan. Bi bolohoor yavaad end tend humuustei yariltsaad neg l huvuud bgaa ch um shig. Neg ih ineed hureed ih az jargaltai bsan.  Soninoos odoo ch hurtel bi eruusuu heterhii sogtoj uzeegui. Alkogolnii turliin  um sain daadag um. Magadgui sanaatai uudag ch bj medne.

Hamgiin ankhnii osol

Alban shugamaar ajliin mashintaigaa huduu zamd yavj bgaad onholdson um bna. Tsagaan tal deer 60 km/tsagiin hurdtai yavj bgaad jolooch maani ergelten deer ogtsom buruu daraad zam deer bosgoson hamgaalaltiin jijig shong hajuu talaaraa murguud unachihsan. Horomhon zuur bolj ungurdug um bna lee. Hajuugaaraa unasan asaalttai mashin shuud maslooroo turguj shokond orson jolooch hajuugiinhaa huniig darj unachihaad bosoj mashinaa untraah gesen bolovch chadahgui bsan. Bi ard ni suuj yavsan tas har utaa olgoidon garch hariugui delberehnuu gemeer bolson. Tegeed bi bosood deer tolgoi deer bgaa haalgaa ongoilgoh getel huch hureegui. Bi delberlee gej aimaar aisan. Aihdaa hun aimaar huchtei boldog um bna lee. Land urgun deer ni haalga ni hund bolohoor araihiij ongoilgood bushuuhan deer ni garaad shuud gazar luu usersen. Ene hoorond jolooch mashinaa untraaj amjsan daa. Az bolj gemtel bgaagui. Gurvuulaa eruul bsan shuu.

Hamgiin ankh bar-nd orson tuuh

Oyutan bolood hotod ireed 10 jiliinhnii uulzaltaar bumbuguriin tend barand orj bsan sanagdana. Ter uyed barand muu humuus ordog gesen oilgolttoi bsan shuu. Gereltei tseverhen dajgui bar bsan ner ni uy bilee dee sanahgui bna. Darjin oyutnuud neg neg shil cass uugaad garch bsan daa.

Hamgiin ankhnii zohiol

2001 ond huuhdee haraad gert bdag bhdaa yagaad ch um setgel huvulzuud  shuud l devter shuureed avsan. Tegeeed ankhniihaa tuuj ch geh um uu uguulleg ch geh um uu zuiliig bicheed hamgiin suuliinhiig ni 2005 ond duusgaj bj bilee. Uul ni enehuu zohioloo blogtoo tavimaar bna l daa. Daanch tavih geheer fond ni taarahgui hachin um garch ireed bh um. Hurvuulegch programm oltloo huleej bhaas daa

Nadad neg zaluu ih taalagdsan. Yag unendee tuuntei maileer taniltssan um dag. Ene namar 8 sariin uyest. Bid hoyor ih chataldag blaa. Ter minii uyeiin zaluu. Negen kompanid udirdah ajil hiideg. Ekhnertei huuhedtei zaluu bsan. Bi ch tuund nuhurtei gedgee helsen. Ter ih uiddaggaa bas internetiin naiztai bolmoor bgaagaa helehed bi zuvshuurch bid hoyor msngreer ilen dalangui yariltsdag bolson. Hunii dotood ertuntsiig mederne gedeg aguu zuil bna lee.   Bi tuund ter daraa ni nadad zuvulguu ugnu. Bid hoyort barag nuuh zuil uldeegui bh aa. Buhii l zuiliin tuhai ilen dalangui yariltsdag bsan. Suuldee neg negenteigee uulzahiig husdeg bolov. Zugeer l uulzaad tsaind orohoor tsag gazraa tohiroltsov. Ih sonion teruuhendee dogdlood ter udur jiriineesee aria uuruur huvtsaslaj nuur tsaraindaa hurtel anhaaraad bgaa um chini. Ter yamarhuu zaluu bgaa bol gej bodohoos gadna. Bi tuund taalagdah bolov uu gej bodoj bh shig. Setgel neg l dogdlool. Ter bid hoyor zurag soliltsoogui, deer ni utsaa medeltsehgui baisan buguud bolzson tsagaas 30 minutiin umnu chatlaj uy umssunuu medeltseed l tus tusiin ajil deerees gartsgaasan um. Bi ch tsagaasaa turuulj ochood orood suuj bailaa. Neg ayaga lipton uuv, dahiad uuv, hugatsaa ungursuur bolzson tsagaas 15 minut ungurluu. Hool zahialav, hooloo idej duusav, odoo odoo dogdloliin baidal uur buhimdlaar soligdov. Aria ch dee iim udaan huleelgeed bhdaa yahav dee. yadaj bid hoyor utsaa soliltsoogui bdag. Oirhon ajilladag naiz ohinoo duudlaa. Ter ch dorhnoo hureed irev tuuntei oir zuuriin um yarisaar ter gazraas garch hoyor tiishee salan yavlaa. Dogdlon huleej bsan uulzalt buteiguid ch ter um uu setgel neg l dunduur taxind gar urgun zogsoj btal chi saraana mun uu gej neg hun hajuunaas asuulaa. Ergeed harval msgreer durselj bsan huvtsastaigaa nuguu zaluu zogsoj bh ni ter.

.        Chi yagaad ingej udav aa geed mendiin zuruugui bi tuunees asuulaa

.        Harin tiimee bi chamd buh uchriig helye. Chi ajil ruugaa yarch bna uu? nadtai tsug 30 minut hamt bhgui uy? gej asuuj bna.

Medeej zunduu huleechihsen um chini 30 minutiin zav garalgui yahav dee.

Jaahan yariltsaad  buh umnii uchir tailagdsan daa. Bi 15 minutiin umnu ireed dotor huleegeed bsan bol ter yag tsagtaa irchiheed gadna huleegeed bsan um bna. emegtei hun hotsorch ireh yostoi geed l gadna zogsoj zogsoj bur suuldee irehgui bolohoor dotor orood suuj bsan um bj. Namaig harsan bolovch jaahan harjnahaar shiidej btal manai naiz ohin hureed irjee. Ene talaar ter neg l tsegtstei saihan yarij blaa. Umssun huvtsas biye avch yavaa bdal zereg ni taalagdsan.

Ter uulzaltaas hoish bid hoyor bainga msgr-dej bas msg bichiltsdeg blaa.. Zugeer l naiziin hureenees hetreegui ch hetsuu uyed setgel sanaagaar tusaldag tsagaahan uyerhel gehuu dee. magadgui uunees hetersen bol bid hoyor biye biyenee denduu iheer medreed uur taniltsah zuilgui bolood odoo baigaagaasaa ch iluu uchuuhen dursamjtai hotsroh ch bsan um biluu. Bi busdaas uur baihiig l hussen um aa.

 Saihan dursamjtai bh ch saihan shuu.  

Zaluutaigaa bi ankh avtobusnii buudal deer taniltssan um. Humuust yarihaar itgedeggui um aa. Uchir ni avtobusnii buudal deer too tomshgui l humuus baidag shuu dee geel neg ih itgedeggui um. Gehdee l minii bichij bgaa tuuh unen shuu. Bi tuuntei avtobusnii buudal deer taniltssan. Neg angiin and uvsiin zaluud denduu gomdood setgeleer ih hetsuu bdag bailaa. Tsag hugatsaa huniig emchilne gedeg unen shuu. Ter uvsiin zaluugaa havar ni namaig gomdooj setgeld mash gunzgii sharkh uldeechiheed l nutag ruugaa amrahaar yavaad usgun baisan. Gehdee hair setgel hedii saihan ch mash gunzgii sharh uldeedeg uchraas hairlahaas dasahaas aigaad baidag um aa, huntei suugaagui naizuuddaa ch bas tegj zuvludug.’ Gevch minii ugend baragtai l ordoggui dee. Yag unendee hairiin jor gej baihgui. Tuuniig zahirch bolohgui bolohoor l tegdeg bh daa.

Ter zun ni oyutan angiin heden ohiduud tsuglaad huuhdiin park orj oird uulzaagui bsan tul um yariad l bas tendhiin tsuuhun bolovch hugjiltei sanagddag heden togloomiig duusgav. Ih haluun bsan tul bi jijighen maik, short umssun baisan sanagdana.  Nileen oroi bolson bsan zun tsag bailaa. Manai eej huduunuus nuuj ireed udaagui bsan tsag bi bayankhoshuu oroh geed harhorinii etses deer buuchihaad micro huleetel baidaggui. Oroid harhorinii buudal unen aimaar, ter haviar uvguntiinhun ihiig ch heleh uu. Darjin oyutand uyniih ni taxinii mungu baihav dee. Gehdee bi zunii amraltaar negen Hyatad oyodliin uildveriin tuluvlultiin heltest ajilladag bailaa. Getel haanaas ch um tseverhen shar zaluu garch ireed l bi chamaig gert chini hurgeed uguh uu gej asuusan. Bi odoo ch sain sanaj bna :)  huzuundee 33-10 markiin tom nokia zuusen. Bodvol ter uyed aria gaigui utas ni baisan bh l daa. :)  ter uyed hajuunaas neg sogtuu zaluu mungu sarvaganuulaad nad ruu neg um heleed oirtood bhaar ni bi tas zagnaad zogsoj bsan um. Suuld bodood baihad huurhii amitan hamtraad taxidaya gej bsan um bna lee. Nuguu shar zaluug hurgej ugyu geheer ni

-          uu hereggui dee manaih ih hol baidag gesen chini tsaashaa yavj bsnaa ergej ireed

-          hol ch gesen hamaagui ee duhuuleed ugyu gej heldeg um bna.

Bi neg ih aigaagui l dee ter zaluugaas. Tegeed l tuuniii mashind suugaad gertee hurguulsen dee. ankh neree hudlaa helj bsnaa sanaj bna. Bas naiz zaluutai gej helsen. Harin utasniihaa dugaariig zuv ugsun l duu. Mashin ni ford transit hemeeh achaanii microhuu mashin. Araa ni orohgui aimaar duugaraad l… suudal ene ter ni yostoi aimaar. Naash tsaash hudluud l. ingej l bi zayaniihaa hanitaigaa uchirch, tuuneer ger luugee hurguulj bilee.  Namaig nairah gej manai naiz ohiduudad dolignoj mun chi h shataj bsan daa huurhii. Ehleed nadad eruusuu taalagddaggui bsan um aa. Buurunhii heltei, nadaas olon nasaar ah geel. Emegtei hun tegj bgaad dasdag l um bna lee . Namar surguulidaa orson chini  nuguu uvsiin zaluu ergej guigaad l blaa. Bi tuuniig ch martaagui bsan. Odoo ene nuhurteigee dotno boloo ch ugui bsan l daa. Bi ter uvsiin zaluug uuchlahguigeer shiidsen bsaan. Tuunii minii setgeld uldeesen sharkh denduu gunzgii bsan uchraas. Minii naiz zaluugiin talaar nuhur maani ch medsen bsan. Bi ch chimeegui l alind ni ch neg ih nuur ugulgui hicheeldee suraad l. namaig bainga hun irj avch bgaag haraad negen udaa Uvsiin zaluu ‘chi huntei boloo uy’ gej asuuhad ni bi shuud ergelzej teengeljelguigeer ‘tiim gej ’ hariulsan ‘Chi namaig iim hurdan martaj bgaamuu ’ gehed ni ‘ Chamaig bodohod harind udaan bgaa biz dee’ gesensen. Getel ter ‘bi tegvel chinii songoj bgaa hund heden ug helj bolno biz dee geed’ mashindaa suuj bsan manai nuhruug duudaj garaad ir gehed ni manai nuhur ‘cham shig batsaantai bi um yaridaggui ee’ geed shuud mashinaa asaagaad bid hoyor yavaad ugsun. Tegeed l nuhruu songoson doo. Bi ene songoltondoo haramsdaggui ee. Harin margaash ni uvsiin zaluu nadad ‘chi mungutei bolohoor ni hugshin huniig songoj bgaa um biz dee. bi hezee negen tsagt tuunii unaj bgaagaas iluu mashin unaj, chinii songoltoos iluu saihan amidrah bolno oo ’ gej zanaltai ni argagui helj bsan. He he ter saikhan mashin geed bgaa ni suudliin Honda civic bsan daa. ter uvsiin zaluugiin nuden deer biye davkhan bolj tuunii nuden deer eej bolno gedeg ih l evgui baisan shuu. Yahav surag duulj bhad sain yavdag um bna lee ter zaluu, mongoliin neg ch gesen hosuud saihan amidarch bval udahgui eh oron mini tsetseglen hugjinu gedegt bi itgedeg ee.    

Oloon jjiliin umnu negen udaa hamtran ajilladdag surgaltiin baiguullagiin zahialgaar hoyorhon udriin surgalt zaahaar bolov oo. Tegeed yadjiihad gertee unguruuh weekendeeree zaaj bgaa bolohoor jaahan duramjhan bsan l daa. Surgaltand barag 40-uud hun hamragdsan bh, yalanguya brainstorming surgalt ih hund boldog l doo gantsaaraa tohioldold. Tegeed durtai durgui zutguulsendee. Angid suugaa buleg humuusiin nuur hagaraad 2 dahi udriin surgalt humuusiin ercheer saihan bolj unguruv uu. Harin ter dund negen tseverkhen zaluu nudend tusaad l harj bgaa harts ni tsaanaa l neg uur. Hervee uur uyed naiz huuhnuudteigee hamt bsan bol, ailguitej ineej mayaglah l bsan bh l daa. Ene bol hicheel bi bol bagsh shuu dee, shohoorhliin harts, tusgailsan ineed ilgeej ogt bolohgui, yag l bagsh hun shig enerengui uilsten shig tsarailaad l. nadad hicheel zaan bagshlaj bhad eej, eh hunii setgel bodogdood l bugdedtei ni eej hun shig haritsaad bdag um aa. Helsen ugiig ni eserguutsehgui ch uuriin helj buig unen gedgiig notloh geed l. engiineer notlood l… ene surgaltnaas hoish 2 sar gariun daraa minii utsand taniltsaya gej msg irdeg um bna. - taniltsahgui - yagaad - yagaad gevel bi eregtei hun, ehnertei hun - ugui hudlaa hel bi chamaig emegtei gej medne - chi yaj medej bgaan - chinii neriig ……. Gedeg - chi haanaas medsiin - bi chamaig harsan bur taaj medeh husel orgiluulchihav. Ingej yariltssaar bgaad tuuniig nuguu surgaltan deer taniltssan zaluu gedgiig medev. Tuuniig nuden zaluu geed l nerlechihye. Ug ni bi tom nudtei zaluuchuudiig sonirhdoggui l dee. Gehdee hun chini mahan biyer buteegdsen oyun uhaan um bilee. Nuur tsarai gol bish gagtshuu setgelni um bilee. Tegeed odoo ch hurtel haya uulzdag. Tuuntei uulzahaar mash engiin bdag. Ter ehnertei bi ch nuhurtei. Tuund bas neg naiz zaluu bdag. Bid gurav haya uulzahaaraa billiard togloj, pivo uuj daraa ni karaokedood etses suuld ni diskodoj bgaad l saltsgaadag daa. Bi ene hoyortoi hamt bhad saihan bdag um. Engiin tsagaahan. Bi dahij uulzahaa boliyo gej heldeg baisan ch hoyulaa zugeer l naizuud sh dee, hamt haya uulzaj bai l daa gedeg. Uulzahaaraa ter minii gariig barin suuh durtai, tuunii tom buguud hund ajlid nuhlagdan mooniison gart ni hureh bi durtaisan. Bi tuund uuraa gargahad ter huleetstei sonsdog bailaa. Bi uurlasniihaa daraa uuchlal husehed ter uuchilj chaddag baisan um. Ter modoor um hiideg mujaan bas tegeed bayankhoshuund egelhen ger buliin amidralaar amidardag ch gesen, bidnii ordog gazar tiim saihan aya tuhtai bish ch gesen tuuntei hamt baihad zargaltai bdag bsiim. Harin ger buleeree uur gazar huun ochsonoos hoish heden jil ungurchee. Ter namaig hundelj chaddag, zugeer l gem horguigeer hairladag zugeer l ter setgel saihantai zaluu. Hun iim l baih yostoi um shig ee.

Bi duu sonsohooroo ih sonion. Uur yamar negen zuil hiij bgaad eruusuu sonsoj chaddaggui uy ch hiihgui hevteed um uu ali esvel klipiig ni harj bgaad l ug bureer ni uil hudlul bolgontoi ni sonsoh, bas harah durtai. Saraagiin ene duu uneheer goyo shuu. Bur uyarmaar. Neeree anhnii hair mini namaig dursdag bolov uu? Uuruu nadad yamar ih hairtai baisniigaa, uureed shunuur zaisan garch baisniigaa, namaig yavuulalgui hamtdaa gurvan udur bolsniigoo, chamdaa bi hairtai gej namaig helehed bayarlasniigaa, nadtai hanilan suuj huu ohintoi bolloo gej zuudelsniigee, setgeld mini hezee ch arilahgui gunzgii sharh uldeesniigee, asuultand mini hariulahgui ug suruud urdaas uurlaj baisniigaa, namaig suulchiin udaa uulzahad yavuulahgui gej zutgesniigee, irne gej nuur huviralgui helj unschiheed ineegeed hezee ch ergej irelgui yavsan namaig, utsaar daraa ni yariad uilaad guij baisniigaa, yarih toolond ni setgel zurh umrun uragdaj bsan namaig ter sanaj bgaa bolov uu? Ali esvel odoo hanilan suusan ehneriinh ni hair halamjind ni buudiin daragdaad martagdsan bolov uu?

Ter namaig dursdag bolov uu?

manai angi 5-r angiisaa ehlen burelden togtoj bilee. Matematik, pizikiin songon angi geed l end tendhiin surguuliudaas huuhduud irj elsej burduulj bsan. bi neg huvguuntei hamt suuna tuuniig bid Ganbaa gej duuddag. bid hoyor 8-r angi hurtlee neg shireend suusansan, ter bid hoyor zugeer l sain naizuud bsan. harin getel 8-r angias neg angid surdag minii naiz ohin gambaad sain bolson tuhaigaa nadad helj, bituuhen shanalah bolov. bi ankh udaa l hun yamar aimaar huchtei durladagiig tegehed oilgoson. naiz ohin maani uilaad l sanaad l uulzah toolondoo tuunii l tuhai yarina. tegsen murtluu ganbaad sain gedgee heleh ni ch baitugai medegdeegui um daa. bidnii uyed ch tegeed eregtei huuhed l turuulj guihaas bish emegtei ni turuulj guival doog tohuu boloh bsan biz. Er Ganbaa aimagtaa l huurhun huvguunii toond ordog bsan l daa. angiin barag buh ohuduud l tuund sain boltsgooson. ilen dalangui tsailgan bas ch ugui toondoo sain. 9-j angiasaa huvguudiin boy band hamtlag baiguulj bujiglej duulj baskhuu sags boleiboloor chamgui toglodog bolj bid ch neg angi baihaa bolison. uyeiinkhen heterhii ih ner hund olj hicheel nomondoo anhaaral haduulhaa bolison bolovch aimag dayaraa l tuuniig meddeg bson. harin bid 10-aa tugsuud uur uuriin songoson surguuli ruugaa yavahad tereer negen aimgiin ih deed surguulid huvaarilagdsan surag duuldaj bsan.

ingeed 10 jiliin daraa nutagtaa ajliin shugamaar ochih bolov oo. uuriin tursun nutag yamar saihan um be? harsan buh zuil bolgonoor huuchnii dursamjuud sergen irj baisansan. tegeed baraanii zah orj hamaatantaigaa uulzahaar yavj bdal hudagnii derged heseg zaluuchuud suutsgaaj baihaar ni hajuugaar ni unguruhduu halit harav. nuguu l aimag bolgond baidag ajilgui arkhichid bailaa. hamaatniikhaa egchtei uulzan hergee buteechiheed yavah getel chi ter hudagnii suudert arhidaj bgaa humuusiig harj bna uu. tednii dund tanai angiin ganbaa bgaa sh dee geh ni ter. Yoh ankh udaa gaihsandaa tsochrold orj uzsen. nuguu manai angid bsan ter dargiin huu gambaa uy getel.. tiimee ter aimagt surguuli avaad ochihdoo arhind mash ih orson bsan, ireed neg huduunii huuhentei suusan. end hiisen ajil ch ugui gudamjnii arhichidtai niileed suuj bdag sh dee gelee. setgel neg l hunduur orgiod tseejin deer neg huchtei zuileer daraad ch bgaa um shig. Hezee ch bilee manai ih surguuliin neg zaluugiin helj bsan ‘nadaas humuus aij bolno, namaig humuus zemlej bolno. namaig haraad ineej bolno. gagtshuu hezee ch bi huneer uruvduulj yavahiig husehgui’ gesen ug sanaand orsonson. bi ali boloh taivan bj ter zaluuchuud ruu duhuj ochiv. ter olnii dund minii tanidag tsarai alga. mash sain harj bgaad gadaa salhind gundaj tas har bolson tsaraig araihiij neg um gambaa gej tanilaa, bi ch ineemseglej bgaad uy bna daa ganbaa getel nad ruu halit harsnaa toomjirguigeer sain uy bna. chi chini hen bilee gelee, namaig neree heltel ‘uu tiim l dee. chamd gants umnii mungu bna uu geh ni ter’ ‘heden tugrug ?’ ‘ 500 tugrug bhad l bolno gev’ bi turiivchee ongoilgon 1000 tugrug sarvaital shuurch avaad ‘bi tanaihaar tegj bgaad neg ochno oo. odoo naizuudtaigaa uulzaad zav muu bna. nuhur chini sain biz dee’ geh ni ter. nadad uur asuuh heleh uy ch oldsongui. namaig tanihgui tanihiig ch husehgui bgaa huntei yarya ch geh hicheesengui. tuunees minii urdiin medeh Ganbaag todorhoiloh neg ch zuil uldeegui baisoon.

khunii amdralaa gej!

Bi usee urguulj bgaa l daa. Urtavtar ustei, odoo urguulahiin buun huslen. Useeree baharhmaar goyo bdag um aa. Deren deer sul asgaad untah durtai. Nuhurteigee untsan tohioldol usee bainga holduulj tavihgui bol bid hoyoriin dund orj haluutsuulaad J, esvel nuhriin mini hamar am ruu orchih geed untuuldaggui um.

Bi bas ajildaa durtai hairtai negen. Tiim bolohod nuluuluh uchir shaltgaan ih bii dee. Hevtee udirldlagiin heseg zaluutai yariltsan neg bish neleen heden asuudlaar sanal zurj bv. Gehdee iimerhuu hurald olon orood uuriin ugiin huluulliig huchtei bolgoj sursan bi tuun shig ulairch zurh ni huchtei delsen hashgichsangui. Hun neg ajild ulairhaaraa uuriin zuv gej itguuleh gej zutgeheeree yamar baidald ordgiig bi uuriin biyer medreed hashirsan hun. Harin bi chmeegui bj bj bgaad negl ug helsen. Ingeed ene asuudal miniiheer shiidegdsen. Hurald oroltsson ihenh zaluuchuud tuunii tald bgaag bi medersen. Uchir ni bi baiguullaggiin bodlogoor, ter ajilchidiin ard tumnii bodlogo barimtalj bsan bolohoor. Medeej bi bol ene tohioldold muu taliin baatar shuu dee. Mun usand hurtel ereg haalt baidgiig l sanaj zarin negen erh chuluug ni boogduulsan hereg. Harin ene hurliin daraa nuguuh shartai zaluu

- Emegtei hunii us urt uhaan bogino bdag gesen yasan unen ug ve gedeg um bna.

Bugd l chiv chimeegui bolon useeree oroldoj bsan minii dotor gal durelzeed l yavchihsan. Bi tuun luu zugeer l haraad ineemseglej bgaad

- Tiimee chnii heldeg ug unen. Bidnii us urt uhaan bogino baij bolno. Harin iim emegteichuudees erchuud iluu setgej baigaasai gej uneneesee husdeg um aa gechihsen.

Odoo bol bid sain naizuud. Ajil bol ajil, amidral bol amidral shuu dee. Bi usee urguulsaar l bh bolno.

naiziigaa yamar ih sanaj bna ve? hamt bhdaa ajlaas bolj am muriij hereldeed bdag murtluu odoo bhguid ni uguileed bh um. er ni sain naiz gedeg oilgolt zuvhun saihan hariltsaagaar l todorhoiloddoggui um shig sanagddag.

negen tomoohon surgaltan deer bid hoyor jijighen umnaas bolj am muriiv. minii yarisniig guivuulaad buruu zutgeed bhaar ni uur hureed chi teneg um uu haashaa um gej helsnees bolood bur ih heruul garav. *yamar ch hun teneg bdaggui um. chi huniig teneg gej bgaa bol uuruu tenel bna daa* gej ireed l aimaar uurlasan. tuunii daraa huniig teneg gej helehee boliod l,  aimaar ug shig sanagdaad l.. he he tegsen chini neg sonin zuil bolson ni daraa ni nuguu naiztaitai evlerchiheed hed honoj btal, tereer gadnaas ih l uram muutaihan orj ireed boloroo egvch gej neg teneg um hunii hamag fail ustgaad hayachihsan bh um. computer sain medehgui um bol yah gej oroldoj tenegtdeg bna aa geh ni ter.